Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου - Ζώνη Β'

Επιτρεπόμενες Δραστηριότητες

Ολόκληρη η Β Ζώνη είναι επισκέψιμη χωρίς ιδιαίτερους περιορισμούς, εκτός από την ελεύθερη κατασκήνωση στην ύπαιθρο και το άναμμα φωτιάς που απαγορεύονται. Η κολύμβηση, η πεζοπορία και οι καταδύσεις είναι από τους πλέον ενδιαφέροντες και εύκολους τρόπους επαφής με τη φύση. Ακόμη επιτρέπεται η ερασιτεχνική αλιεία, φυσικά σύμφωνα με τις διατάξεις που ορίζει ο Αλιευτικός κώδικας.

ΖΩΝΗ Β

ΑΛΟΝΝΗΣΟΣ: Η αρχαία νήσος Ίκος, που αργότερα (16ος αι.) αναφέρεται ως Λιαδρόμια ή Χιλιοδρόμια και από το 1831 ως Αλόννησος, είναι το μοναδικό κατοικημένο νησί του ΕΘΠΑΒΣ, αφού η παρουσία του ανθρώπου στα υπόλοιπα περιορίζεται στους εποχιακούς κτηνοτρόφους και φύλακες.

Μορφολογικά, συναντάμαι εκτεταμένες λοφοσειρές και χαμηλούς ορεινούς όγκους (μέγιστου ύψους 493μ.) που καταλήγουν σε απότομες ακτές στα βόρεια. Στα ανατολικά σχηματίζονται μικρές επίπεδες πεδιάδες. Το νότιο τμήμα καλύπτεται από πευκοδάσος, ενώ βορειότερα επικρατεί μακία βλάστηση. Το νησί φιλοξενεί ενδιαφέρουσα ορνιθοπανίδα που φτάνει τα 58 είδη.

Η προσέγγιση από τη θάλασσα με χρήση των ακτοπλοϊκών γραμμών που φέρνουν τον επισκέπτη στον μεγαλύτερο οικισμό του νησιού, το Πατητήρι, είναι και η συνήθης είσοδος στο Πάρκο. Το Πατητήρι με πληθυσμό περίπου 1850 κατοίκους, αποτελούσε παλαιότερα το επίνειο του ορεινού χωριού της Αλοννήσου, όπου υπήρχαν και πατητήρια σταφυλιών για την παραγωγη μούστου και κρασιού, απ'όπου προέρχεται και το όνομα. Το 1965 μετά από σεισμούς που κατέστησαν ακατοίκητα τα περισσότερα σπίτια, οι Αλοννησιώτες μεταφέρθηκαν εδώ. Στο Πατητήρι, που αποτελεί και το διοικητικό κέντρο του νησιού, εδρεύουν οι δημόσιες υπηρεσίες. Προς το βορρά, γειτονικά στο λιμάνι, συναντάμε τους οικισμούς Ρουσούμ Γιαλό και Βότσι, ενώ λίγο βορειότερα συναντάμαι τους οικισμούς της Στενηβάλας και τα Καλαμάκια.

Από το Πατητήρι ξεκινούν με καϊκια οργανωμένες εκδρομές προς γειτονικές παραλίες του νησιού. Η Χρυσή Μηλιά, το Κοκκινόκαστρο, το Λεφτο γιαλο, τα Γλυφά, ο Αγ. Δημήτριος, ο Μεγάλος Μουρτιάς, τα Γυάλια, η Μεγάλη Άμμος είναι μερικές από αυτές. Παράλληλα πραγματοποιούνται ημερήσιες εκδρομές στα επισκέψιμα νησιά της Ζώνης Α.

Υπάρχει ασφαλτοστρωμένο οδικό δίκτυο κυρίως στο νότιο μέρος του νησιού. Παίρνοντας δυτική κατεύθυνση ανεβαίνουμε στην Παλιά Αλόννησο. Για τους περιπατητές υπάρχει και μονοπάτι που ξεκινάει από το λιμάνι. Η εικόνα εδώ είναι εντελώς διαφορετική. Στενοί δρόμοι, καλντερίμια και πέτρινα σπίτια σε οχυρωματική διάταξη, για το φόβο επιδρομέων, κυρίως πειρατών. Τα οικήματα στα όρια του χωριού είναι χτισμένα με ενισχυμένους τοίχους και μικρά παράθυρα – πολεμίστρες προς την εξωτερική πλευρά, αποτελούν ταυτόχρονα το περιμετρικό τείχος. Η θέα εντυπωσιακή, απ'όλες τις πλευρές, προς στενούς βραχώδεις κόλπους και την ανοιχτή θάλασσα. Δυστυχώς οι σεισμοί έχουν αφήσει τα σημάδια τους, αν και τα τελευταία χρόνια γίνονται πολλές προσπάθειες αναστήλωσης ιδιαίτερα από ιδιώτες. Τμήματα της παλιάς οχύρωσης, καλοδιατηρημένα αλώνια και αρκετές εκκλησίες συμπληρώνουν την εικόνα.

Στο βορειοανατολικό τμήμα της Αλοννήσου, βρίσκεται η Στενη Βάλα. Το μικρό φυσικό λιμανάκι αποτελεί ασφαλές καταφύγιο για ψαροκάικα και σκάφη αναψυχής. Με γραφική θέα στις γύρω πλαγιές και απέναντι στο νησί Περιστέρα και άφθονο φρέσκο ψάρι, όπως άλλωστε και παντού στην Αλόννησο, αποτελεί ελκυστικό κέντρο παραθερισμού. Στο χωριό υπάρχει δυνατότητα διαμονής. Εδώ βρίσκεται και το Κέντρο Περίθαλψης & Επανένταξης για μικρές τραυματισμένες ή ορφανές φώκιες, που λειτουργεί με τη φροντίδα της Mom-ΕΜΠΜΦ. Ο δεσμός μητέρας φώκιας-μικρού είναι, όπως σε όλα τα θηλαστικά, κρίσιμος για την επιβίωση του ζώου. Συχνά, κυρίως λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών, το μικρό αποχωρίζεται από τη μητέρα του και τότε η επέμβαση του ανθρώπου μπορεί να είναι σωτήρια. Μέχρι σήμερα, τρεις μικρές φώκιες (ο Θοδωρής, ο Στέλιος και η Ευστρατία) έχουν δεχθεί επιτυχή περίθαλψη στο κέντρο και έχουν επανενταχτεί στο φυσικό τους περιβάλλον.

Ο δρόμος μετά τη Στενή Βάλα, συνεχίζεται προς το βορρά και καταλήγει στον κόλπο του Γέρακα και τον εγκατελειμένο Βιολογικό Σταθμό του ΕΘΠΑΒΣ, μνημείο σπατάλης δημοσίου χρήματος. Στη διαδρομή η θέα από ψηλά προς τα γειτονικά νησιά Περιστέρα και Δύο Αδέρφια είναι θαυμάσια. Οταν το επιτρέπει ο καιρός είναι ορατά και τα νησιά της Ζώνης Α. Όλο το βόρειο τμήμα της Αλοννήσου κατοικείται από λιγοστούς κτηνοτρόφους. Προχωρώντας η μακία βλάστηση γίνεται αραιότερη. Λίγο έξω από το δρόμο υπάρχουν λίγες αγροικίες και σε κάποιες απ'αυτές παλιά ελαιοτριβεία, απομεινάρια της καθημερινής ζωής άλλων εποχών.

Περνώντας την περιοχή που ονομάζεται Διάσελο, το μεγάλο άσπρο κτίριο του Βιολογικού Σταθμού στο βάθος δείχνει το τέλος της διαδρομής.

Στόχος της δημιουργίας του Βιολογικού Σταθμού ήταν να αποτελέσει αυτός σημείο υποστήριξης επιστημονικών δραστηριοτήτων στο Πάρκο, σχετικά με τη μελέτη της Μεσογειακής Φώκιας και των οικοσυστημάτων της περιοχής και χώρο διεξαγωγής επιστημονικών συναντήσεων, ενώ μελλοντικά μπορεί να αξιοποιηθεί και ως εκθεσιακός χώρος και κέντρο ενημέρωσης. Ο εξοπλισμός του Σταθμού επιτρέπει τη φιλοξενία τουλάχιστον 12 επιστημόνων, ενώ διαθέτει αίθουσα εργαστηρίων, καταψύκτη συντήρησης δειγμάτων και αίθουσα συναντήσεων. Τη συντήρηση και φροντίδα του κτιρίου έχει μόνιμα εγκατεστημένος εκεί φύλακας.

(Δυστυχώς το συγκεκριμένο κτίριο δεν έχει λειτουργήσει ποτέ και είναι ένα κλασσικό παράδειγμα κατασπατάλησης δημόσιου χρήματος και γραφειοκρατίας αφού δεν έχει ξεκαθαριστεί ακόμη ποιανού ιδιοκτησία και αρμοδιότητας είναι το εν λόγω κτίριο).

Απέναντι από τον κόλπο του Γέρακα βρίσκεται το νησί της Κυρα Παναγιάς και πίσω του ο ορεινός όγκος των Γιούρων.

Πολλές τοποθεσίες έξω από το οδικό δίκτυο επικοινωνούν με χαραγμένα μονοπάτια. Ο περιπατητής δεν έχει παρά να τα ακολουθήσει για να χαρεί όλα αυτά που η άμεση επαφή με τη φύση εκμυστηρεύεται στον προσκυνητή της.

ΠΕΡΙΣΤΕΡΑ: Πρόκειται για χαμηλό ακατοίκητο νησί με μικρή κάλυψη από μακία βλάστηση. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το αρχαίο ναυάγιο που πρόσφατα έφερε στο φως η υποβρύχια αρχαιολογική έρευνα. Οι Σποράδες αποτέλεσαν από την αρχαιότητα σημαντικό θαλάσσιο δρόμο, όπως άλλωστε μαρτυρούν τα ευρήματα. Η εξερεύνηση, ανάδειξη και προστασία τους από την Αρχαιολογική Υπηρεσία σε συνεργασία με άλλες αρμόδιες Αρχές είναι επιβεβλημένη και αποτελεί έναν από τους στόχους του Πάσκου. Οι επισκέπτες πρέπει να δείχνουν τον απαραίτητο σεβασμό και προσοχή για την αποφυγή καταστροφών και απωλειών από άστοχες ενέργειες στην περιοχή των ναυαγίων (πχ.Αγκυροβολήσεις).

Βιβλιογραφία:
Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου Βορείων Σποράδων-Ελληνική Εταιρεία για την προστασία του περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς