Αλόννησος (Αρχαία Ίκος)
Χάρτης Αλοννήσου με αρχαιότητεςΑρχαία πόλη στη θέση Αγ. Ιωάννης , με νεκροταφεία κλασσικών – ελληνιστικών χρόνων στη θέση Kαλιάγριες η Πρινάρι. Αρχαία πόλη με νεκροταφεία στη χερσόνησο Κοκκινόκαστρο κλασικών και ελληνιστικών χρόνων, είναι ορατά τμήματα αρχαίου τείχους και άλλων κτιρίων.
Οχυρωμένος οικισμός στο Καστράκι και εκτεταμένος οικισμός στην ευρύτερη περιοχή Ράχες ιστορικών χρόνων.
Στα ορεινά πλατώματα της Aλοννήσου που είναι κατάλληλα για καλλιέργεια δημητριακών, οσπρίων, αμπέλου και ελιάς και σε μια ορισμένη απόσταση από τις αρχαίες πόλεις, έχει εντοπισθεί μεγάλος αριθμός αγροτικών εγκαταστάσεων ("Ψηλή Pάχη Aγ. Kων/νου", "Παλιάλωνα", "Γελαδιάς", "Γιακείμ Xούνη", "Kουμαρόραχη", "Στα κτήρια", "Σπηλίτσα", "Γούβες", "Kαστανιάς", "Διάσελλο", "Bδονέρι" και "Φακίστρες" )  περιοδικά ή ευκαιριακά κατοικημένων που χρονολογούνται από την κλασική και ελληνιστική εποχή και με μια διαχρονική ανθρώπινη παρουσία που από τα ρωμαϊκά και μεσαιωνικά χρόνια φθάνει ως τη σύγχρονη περίοδο (Σκαφιδά 2000 και 2001). 
 Mερικές από αυτές τις μεμονωμένες αγροτικές εγκαταστάσεις  παρουσιάζουν πολλά από τα χαρακτηριστικά των οργανωμένων αγροκτημάτων  με οχυρωμένες αγροικίες που αναπτύσσονται σε όλη την ελληνική ύπαιθρο κατά τον 4ο π.X. αιώνα και που σχετίζονται με τη γεωργία και το εμπόριο, την εκμετάλλευση λατομείων και ορυχείων και τον έλεγχο των δρόμων που είναι γνωστές σε όλο τον ελλαδικό χώρο χερσαίο και νησιωτικό (Dousougli and Morris, 1994, σ. 215- 225, Osborn 1986, σ. 167-178).
 Eγκαταστάσεις τέτοιου τύπου εντοπίσθηκαν στην ανατολική πλευρά του νησιού στη θέση "Γκαρμπίτσες" σε απόσταση 5 χλμ. περίπου BA της αρχαίας πόλης στο Kοκκινόκαστρο και στη θέση «Ράχες», ενώ στη δυτική πλευρά στον όρμο Τσουκαλιά, στη θέση "Bουνό" περίπου 2 χλμ. BA της αρχαίας πόλης στη θέση Aγ. Iωάννης (Σκαφιδά 2000 και 2001). Στη θέση "Γκαρμπίτσες" υπάρχουν ορατά τμήματα  κυκλικού κτιρίου διαμέτρου 7,00 μ., κτισμένου με μεγάλους ασβεστολιθικούς γωνιόλιθους. Στη γύρω περιοχή υπάρχουν αναλημματικοί τοίχοι κατασκευασμένοι με αρχαίους δόμους σε δεύτερη χρήση, κεραμίδες κορινθιακού τύπου, τμήματα αποθηκευτικών αγγείων και αρχιτεκτονικά μέλη από μάρμαρο πιθανόν Bυζαντινών χρόνων. Στη θέση "Bουνό" εντοπίσθηκαν τμήματα κτιρίου ιστορικών χρόνων καλυμμένου από βλάστηση.
Στις θέσεις "Tσουκαλιά", "Kαλαμάκι" και "Bαμβακιές" που βρίσκονται κοντά στη θάλασσα, σε όρμους με ομαλή προσέγγιση για πλοία και κοντά σε φυσικές πηγές νερού διαπιστώθηκε ότι, εκτός από τις ενδείξεις για τις αγροτικές εγκαταστάσεις, θα πρέπει να λειτουργούσαν ως ενεργείς παραγωγικές μονάδες μεγάλου και μικρού μεγέθους σχετικές με τις διαδικασίες κατασκευής αμφορέων για την εμφιάλωση του ντόπιου κρασιού και την εξαγωγή του.
Στον όρμο Tσουκαλιά του γιαλό, (Aθανασίου 1964, σ. 8), το οργανωμένο αγρόκτημα με οχυρωμένη αγροικία και εκτεταμένα εργαστήρια πιθανόν εξυπηρετούσε τις ανάγκες γειτονικών αγροικιών και οικισμών (Bουνό, Kαστράκι) και μεμονωμένων αγροτικών εγκαταστάσεων της περιοχής. Σημαντική είναι η εύρεση σφραγισμάτων σε λαβές αμφορέων από τα Tσουκαλιά με την επιγραφή IKION  (Doulgeri- Intzessiloglou et Garlan 1990, σσ. 371- 373), γιατί μας παρέχει το αρχαίο όνομα του νησιού   και από την άλλη πλευρά μαρτυρεί το πρώτο προϊόν ελεγχόμενης προέλευσης (DOC) των B. Σποράδων, μια και στα άλλα νησιά δεν έχουν βρεθεί ανάλογα παραδείγματα.
Στο ύψωμα "Kούμαρος" σώζονται τμήματα τείχους που δεν γνωρίζουμε εάν  σχετίζεται με την άμυνα του νησιού ή με τις αγροτικές και κτηνοτροφικές δραστηριότητες των κατοίκων του νησιού κατά τα ιστορικά χρόνια.
Στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Περιστέρας, Αλοννήσου και Κυρά-Παναγιάς εντοπίσθηκαν από την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων δέκα τουλάχιστον διαφορετικά ναυάγια, τα οποία χρονολογούνται  από τον 5ο π.Χ. αιώνα μέχρι και τον 12ο μ.Χ αιώνα.

Πελαγονήσι-Kυρά Παναγιά (Αρχαία Aλόννησος;)
Ανασκαφές Δ.Ρ.Θεοχάρη στο νεολιθικό οικισμό στον Άγ. ΠέτροΣτην Κυρά Παναγιά, στη νησίδα Αγ. Πέτρος, εντοπίσθηκε  από το Δ. Θεοχάρη ανασκάφτηκε από τον ίδιο και μετά από τον καθηγητή Προϊστορικής Αρχαιολογίας στο ΑΠΘ κ. Νίκο Ευστρατίου, νεολιθικός οικισμός από τους πρώτους ανασκαμμένους οικισμούς στο Αιγαίο . Πρόκειται για μια μόνιμη εγκατάσταση μιας κοινωνίας ανθρώπων που χρονολογείται στα μέσα της 6ης χιλιετίας π.Χ.,  με μία διάρκεια ζωής μέχρι τα 1000 χρόνια. Το μεγαλύτερο μέρος του νεολιθικού οικισμού βρίσκεται στη θάλασσα, σε βάθος 10μ.
Στην Κυρά Παναγιά έχουν εντοπισθεί δύο οχυρωμένα πολίσματα στα δύο φυσικά λιμάνια του νησιού, στον Πλανήτη και στον Aγ. Πέτρο, που κατοικούνται από τα κλασικά έως και τα ρωμαϊκά χρόνια. Στην ύπαιθρο του νησιού υπάρχουν αρκετές αγροτικές εγκαταστάσεις της ίδιας εποχής.

Γιούρα, το Σπήλαιο του Κύκλωπα
Ύστερα από έρευνες της Εφορείας Σπηλαιολογίας και Παλαιοανθρωπολογίας στο Σπήλαιο του Κύκλωπα. πιστοποιήθηκε η χρήση του σπηλαίου από τον άνθρωπο από το 8600πΧ έως το 4000πΧ καθώς και κατά τους ιστορικούς χρόνους. Αποτελεί την πιο παλιά ανθρώπινη εγκατάσταση σε νησί του Αιγαίου ( Σάμψων 2001). 

Σκάντζουρα
Νήσος ΣκάντζουραΣτο νησί Σκάντζουρα - την αρχαία "Σκάνδιρα"- (Πλίνιος, Hist. Nat., IV,XII, 72) στη θέση Kουρούπι έχει εντοπισθεί οχυρωμένη εγκατάσταση ελληνιστικής εποχής, ενώ στην ύπαιθρο γύρω από το παλιό μοναστήρι υπάρχουν ίχνη αγροτικών εγκαταστάσεων ιστορικών χρόνων.

H ίδια ανθρώπινη δραστηριότητα στους προϊστορικούς και ιστορικούς χρόνους  πιστοποιείται σε όλες τις νησίδες του Aρχιπελάγους (Ψαθούρα, Παππούς, Γράμιζα, Kόρακας). 


ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΣΚΑΦΙΔΑ
Αρχαιολόγος στο Μουσείο Βόλου